|
|
|
|
Neuro-trauma
Het hersentrauma. Als er sprake is van een trauma dan is het wenselijk om te weten of het gaat om een hoog- energetisch trauma of om een laag- energetisch trauma. Bij een hoog- energetisch trauma kunnen namelijk t.g.v. het op het ene moment “hoge” snelheid naar het volgende moment van stilstand verschillende letsels optreden (fracturen, bloeding, contusie en daardoor veel oedemen). Vaak gaat dit dan ook nog eens gepaard met een zgn. rotatietrauma. Door de enorme kracht van het ongeval kunnen er ook elders in het lichaam beschadigingen zijn.
We kennen de volgende vormen van hersentrauma: · Epidurale bloeding · Subdurale bloeding · Intracerebrale bloeding · Commotio / Contusio (denk aan coup contre coup) · Schedelfractuur · Schedelbasisfractuur Epidurale bloeding. Slagaderlijke bloeding tussen het harde hersenvlies en de schedel. Omdat het een slagader is verloopt de bloeding snel. De bloedophoping veroorzaakt een drukverhoging in de schedel waardoor de hersenen ingedrukt worden. Door verplaatsing van de hersenen bestaat er ook het gevaar van inklemming. Verschijnselen:
Als er niet snel neurochirurgisch ingegrepen wordt dan is de kans op overlijden erg groot. Subdurale bloeding. Bloeding tussen het harde hersenvlies en het spinnewebsvlies. Dit is een aderlijke bloeding => ontstaat langzaam; vaak zien we dat er zich een kapsel omheen vormt. Verschijnselen:
Gaat meestal gepaard met een flinke contusie net onder de bloeding. Als bovenstaande verschijnselen optreden dan moet er ook chirurgisch ingegrepen worden. Blijven de verschijnselen beperkt ( meestal bij een kleine bloeding) dan kan conservatief behandeld worden. Intracerebrale bloeding. De verschijnselen hiervan zijn afhankelijk van de grootte en de plaats van de bloeding. Chirurgisch ingrijpen is meestal niet mogelijk => conservatief behandelen. Commotio / contusio. De termen commotio en contusio worden in de praktijk meestal door elkaar gebruikt Commotio: zowel retrograde als posttraumatische amnesie Diepte en duur van de bewusteloosheid geven een indicatie van de ernst van het trauma. Contusio: er zijn uitvalsverschijnselen aanwezig bijv. spraakstoornissen, verlammingen . Meestal zien we een combinatie van een commotio en een contusio. Behandeling bestaat uit conservatief behandelen. Schedelbreuk. Als er bij de schedelbreuk ( meestal bij een impressiefractuur) ook de vliezen gescheurd zijn, waardoor er een open verbinding is van de hersenen met de buitenlucht, dan praten we over een open schedelfractuur. Het gevaar voor infectie is dan erg groot. Als er breuken in de schedel zijn dan duidt dit meestal ook op een trauma waarbij er een behoorlijke kracht op de schedel werd uitgeoefend. Het spreekt dan voor zich dat er door die enorme kracht ook een beschadiging aan het hersenweefsel ontstaan kan zijn. Schedelbasisfractuur. Vaak zijn bij een schedelbasisfractuur de vliezen bij de neusholte of bij het oor gescheurd => open verbinding met de buitenwereld => gevaar voor infectie. Er loopt liquor uit de neus of het oor. Vaak zal de liquor vermengd zijn met bloed. Dikwijls verplaatst het bloed zich naar het losmazige onderhuidse bindweefsel om de ogen => brilhaematoom. Een ander gevolg van een schedelbasisfractuur kan zijn dat er druk op of verscheuring van een of meerdere hersenzenuwen plaats vindt. Ook de hersenstam kan gekwetst zijn waardoor er allerlei vegetatieve functies gestoord kunnen zijn. Bij de verpleging van een patiënt met een schedelbasisfractuur moeten de vitale functies dus nauwlettend in de gaten gehouden worden. Bij veranderingen dient men zo snel mogelijk een arts te bellen. Verder moet er voorkomen worden dat patiënt braaksel aspireert en / of dat de luchtweg afgesloten wordt (door de tong of de gebitsprothese). Complicaties bij een CVA of een hersentrauma is het optreden van ischaemie en / of van hersenoedeem. Als dit niet behandeld wordt of kan worden dan kan de schade aan de hersenen nog verder toenemen Als er sprake is van een ernstige ofwel uitgebreide bloeding of kwetsing waarbij mogelijk de ademhaling en / of het hartritme voor complicaties kan zorgen dan wordt de patiënt opgenomen op de intensive care. Hier wordt de patiënt dan aan de monitor gelegd waardoor het hartritme, de ademhaling en eventueel de temperatuur continu in de gaten gehouden kan worden en waar de patiënt zo nodig aan de beademingsmachine gelegd kan worden. De patiënt met de subarachnoidale bloeding op basis van een aneurysma gaat, hier in de regio meestal na 10 dagen na de bloeding, naar een neurochirurgisch kliniek om daar behandelt te worden (opereren of coilen). Patiënten met een epidurale bloeding worden meestal direct overgebracht naar een neurochirurgisch centrum. De andere patiënten komen naar de neurologische afdeling als er geen gevaar meer is voor de vitale functies of wanneer verdere behandeling zinloos is. Voor patiënten die direct opgenomen worden op de neurologische afdeling is het wel van belang dat ze met name in de acute fase (eerste 48 – 72 uur) prikkelarm verpleegd worden. Verder moeten met name de vitale functies iedere 15 min. gecontroleerd worden. Het bewustzijn moet regelmatig gecontroleerd worden. Hiervoor kan de Glascow Coma scale gebruikt worden. Deze score wordt meestal iedere 2 uur gedaan. De verpleging van een CVA – patiënt is niet in een enkel protocol of handleiding te omschrijven. Dit komt omdat de ernst van de bloeding of het infarct sterk afhankelijk is van de grootte en de plaats. Tegenwoordig hanteert men in veel ziekenhuizen en andere instellingen vaak de NDT – aanpak. NDT staat voor Neurological Development Treatment. De gedachtegang hierachter is dat je zo snel en veel mogelijk de aangedane kant stimuleert om zodanig tot een in die omstandigheden zo groot mogelijk functieherstel te krijgen. Dit komt doordat je van buitenaf de bedreigde cellen rondom het trauma stimuleert om weer hun functie te hervatten en soms zelfs om de functie van de kapotte cellen over te nemen. Een vereiste voor het topassen van NDT is eengedegen kennis van het behandelteam van de anatomie, fysiologie en pathologie van de hersenen. De NDT berust op de gedachtegang van de volgende driehoek:
Bij een CVA of trauma onstaat de volgende situatie:
In dit abnormale patroon wordt ingegrepen op een van de twee overblijvende onderdelen. Afhankelijk van het neurotrauma wordt bepaald waar je in moet of kunt ingrijpen. |
